Temsili vaka · 03
Yaw salınımı: nasel ileri geri dönüyor
Nasel rüzgâra dönerken durup ters yöne dönüyor, sonra yine geri: buna yaw salınımı (hunting) denir. Yaw dişlilerini, motorları ve frenleri gereksiz yere yorar. Çoğu zaman tek bir sebebi yoktur.
Temsili vaka. Bu sayfa sahada sık görülen bir arıza örüntüsünü, bir teşhis sırası olarak anlatır. Belirli bir santral, türbin ya da tarih anlatılmıyor; sayılar yalnız örnektir ve eşikler türbin tipine göre değişir. Kendi türbininizde üreticinin (OEM) talimatı, LOTO prosedürü ve iş güvenliği kuralları geçerlidir; enerjili ekipmana yakın çalışma yalnız yetkili personelle yapılır.
Belirti
Değişken, orta-yüksek rüzgârda nasel sık sık küçük açılarla ileri geri dönüyor; yaw sırasında ritmik bir vuruntu sesi duyuluyor. SCADA’da saatlik yaw başlatma sayısı komşu türbinlerin birkaç katı. Türbin üretiyor ama yaw sistemi neredeyse hiç durmuyor.
Kuleye çıkmadan önce
Saatlik yaw sayısını ve yaw süresini komşu türbinlerle karşılaştırın. Bu türbinin rüzgâr yönü sinyalini komşu türbinlerin ya da ölçüm direğinin yönüyle aynı grafikte açın: bizimki gürültülü mü, kaymış mı? Yaw hatasının (nasel yönü ile ölçülen rüzgâr yönü arasındaki fark) dağılımına, yaw motor akımlarına ve varsa yaw fren basıncı sinyaline bakın.
Olası nedenler
| Olası neden | Ne düşündürür | Nasıl ayrılır |
|---|---|---|
| Rüzgâr yönü sensörü gevşek ya da hizasız | Gürültülü ya da komşulardan kaymış yön sinyali | Montaj kontrolü, hizalama işareti, komşu türbinle karşılaştırma |
| Yaw freninde artık basınç düşük (hidrolik frenli tasarımlar) | Nasel rüzgârla savruluyor, kontrolcü sürekli düzeltiyor | Artık ve tam fren basıncının OEM tablosuyla karşılaştırılması |
| Fren sürtünmesi fazla ya da düzensiz | Sıçramalı hareket, yüksek yaw motor akımı | Balata ve disk yüzeyi, gres bulaşması, aşınma |
| Yaw motoru ya da motor freni | Tek motor akımı ayrışıyor | Motor akımları, motor freni açılması |
| Dişli ve pinyon boşluğu | Yön değişiminde vuruntu | Diş yüzeyleri, boşluk, kırık diş, yağlama |
| Kontrol parametreleri | Diğer bütün nedenler elendiğinde | Yalnız OEM değerlendirir ve değiştirir |
Teşhis sırası
- Veriyle başla. Yaw sayısı, yön sinyali ve yaw hatası; komşu türbinle karşılaştırma.
- Nasel tepesinde güvenli çalışma. Hava ve rüzgâr koşulları, yükseklik ekipmanı ve OEM izinleriyle. Rüzgâr yönü sensörünün montajı, bağlantısı ve hizalama işareti kontrol edilir.
- Yaw freni. Artık basınç ve tam basınç OEM değerleriyle karşılaştırılır. Balata ve disk yüzeyinde aşınma ve gres bulaşması aranır; basıncı ayarlamadan önce sızıntı bulunur.
- Yaw motorları. Akım dengesi ve motor frenlerinin açılması.
- Dişli ve pinyon. Boşluk, aşınma, diş yüzeyi ve yağlama.
- Parametre şüphesi. Mekanik ve sensör nedenleri elendikten sonra bulgularla birlikte OEM’e iletilir. Sahada kontrol parametresi değiştirilmez.
Bu vakada ne çıktı
Üç etken birlikteydi. Rüzgâr yönü sensörünün montajı gevşemiş ve birkaç derece dönmüştü; sinyal hem kaymış hem gürültülüydü. Yaw frenindeki artık basınç alt sınırın altındaydı, nasel rüzgârla küçük açılarla savruluyordu. Yaw yatağının yağlaması da gecikmişti.
Gürültülü sinyal kontrolcüye sürekli “dön” derken zayıf fren tutuşu her düzeltmeden sonra naseli yeniden kaçırıyordu.
Kalıcı çözüm ve doğrulama
Sensör sıkılıp OEM yöntemiyle yeniden hizalandı. Fren devresindeki sızıntı giderildi ve artık basınç ayar değerine getirildi. Yatak yağlaması yapıldı.
Doğrulama: sonraki haftalarda saatlik yaw sayısı komşu türbinlerin bandına indi; vuruntu sesi kayboldu.
Bakımda bunu yakalamak
- Rüzgâr yönü sensörünün montajı ve hizası her periyodik bakımda.
- Yaw fren basıncı kontrolü ve fren yüzeylerinin temizliği.
- Aylık yaw sayısı raporu: komşularından belirgin fazla yaw yapan türbinler.
- Yaw yatağı ve dişli yağlamasının takvime uygunluğu.
Sık yapılan hatalar
- Önce kontrol parametresinden şüphelenmek.
- Sensörü değiştirip hizalamayı atlamak.
- Sızıntıyı bulmadan fren basıncını ayarlamak.