Teknik referans
Jeneratör ve converter
Jeneratör rotorun mekanik gücünü elektriğe çevirir; converter ise bu elektriği şebekenin istediği frekans ve gerilime uydurur. Hangi jeneratör–converter düzeninin kullanıldığı, sahada nelere bakılacağını da belirler.
Genel referans. Bu sayfa sistemin nasıl çalıştığını ve sahada nelere bakıldığını genel olarak anlatır. Değerler, eşikler, periyotlar ve tork değerleri türbin tipine göre değişir; her zaman üreticinin (OEM) dokümanı esastır.
Üç yaygın düzen
| Düzen | Nasıl çalışır | Sahada öne çıkan |
|---|---|---|
| DFIG (çift beslemeli asenkron) | Dişli kutusu devri yükseltir; stator doğrudan şebekeye, rotor converter üzerinden bağlanır. Converter toplam gücün yalnız bir bölümünü (çoğu zaman üçte biri civarı) taşır. | Kayar halka ve fırçalar, rotor tarafı converter, dişli kutusu |
| Tam güç converter’lı | Jeneratörün bütün gücü converter’dan geçer; jeneratör senkron ya da asenkron olabilir, arada dişli kutusu bulunabilir. | Converter soğutması ve güç modülleri |
| Dişlisiz (doğrudan tahrikli) | Rotor, çok kutuplu büyük çaplı halka jeneratörü doğrudan döndürür; bütün güç converter’dan geçer. | Jeneratör soğutması, hava aralığı, converter |
Ana parçalar
- Stator ve rotor sargıları ile sargı sıcaklık sensörleri (çoğunlukla PT100).
- Rulmanlar ve yağlaması; rulman sıcaklıkları.
- Soğutma: hava ya da sıvı; filtreler ve fanlar.
- Kayar halka ve fırçalar (DFIG).
- Hız ve konum algılama (enkoder).
- Converter: şebeke ve makine tarafı güç modülleri, DC ara devre, filtreler, şalterler ve kendi soğutması.
Sık arızalar ve ilk bakılacak yer
| Belirti | Önce neye bakılır |
|---|---|
| Sargı sıcaklık alarmı | Kanallar arası karşılaştırma, ölçüm zinciri, sonra soğutma |
| Rulman sıcaklığı ya da sesi | Yağlama, CMS eğilimi |
| Fırça aşınması, kayar halkada iz | Fırça boyu ve basıncı, halka yüzeyi, toz |
| İzolasyon düşmesi | Nem, kirlilik; OEM yöntemiyle izolasyon ölçümü |
| Converter aşırı akım ya da gerilim | Olay–koşul eşleştirmesi, soğutma, bağlantılar, şebeke olayları |
Periyodik bakımda
- Soğutma havası filtreleri ve fanlar; sıvı soğutmada debi ve basınç.
- Fırça ve kayar halka kontrolü (DFIG).
- Klemens kutuları ve güç bağlantıları; tork işaretleri.
- Rulman yağlaması.
- Converter’da onaylı yöntemle termal tarama.
Güvenlik
Converter içinde DC ara devrede depolanmış enerji bulunur ve ark riski vardır. Kabinler yük altında açılmaz; çalışma öncesi LOTO uygulanır, deşarj süresi beklenir ve sıfır gerilim ölçülerek doğrulanır. Bu işler yalnız yetkili personelle yapılır.